XÂY DỰNG HỆ SỐ PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH ĐẶC TRƯNG CHO XE BUÝT ĐÔ THỊ: CƠ SỞ KIỂM KÊ VÀ GIẢM PHÁT THẢI (DEVELOPING SPECIFIC GREENHOUSE GAS EMISSION FACTORS FOR URBAN BUSES: BASIS FOR INVENTORY AND EMISSION REDUCTION)

Tóm tắt

Phát thải khí nhà kính (KNK) từ giao thông vận tải chiếm tỷ trọng lớn trong tổng phát thải từ lĩnh vực năng lượng tại Việt Nam và dự báo tiếp tục tăng. Hệ số phát thải KNK đặc trưng quốc gia (CSEF) cần được xây dựng để nâng cao độ chính xác kết quả kiểm kê KNK và hỗ trợ chính sách giảm phát thải. Nghiên cứu này thiết lập CSEF cho xe buýt đô thị, gồm CSEF trực tiếp cho xe buýt điêzen và gián tiếp cho xe buýt điện, thông qua mô phỏng trên phần mềm MOVES có hiệu chỉnh theo đặc trưng lái thực tại Hà Nội. Theo đó, đặc trưng lái thực của buýt đô thị tại Hà Nội có tốc độ trung bình 16,7 km/h và tập trung chủ yếu ở vùng tải thấp. Kết quả cho thấy xe buýt điêzen phát thải khoảng 1.552,9 gCO₂eq/km, trong khi xe buýt điện phát thải gián tiếp 1.368,2 gCO₂eq/km khi hệ số phát thải lưới điện là 676,6 g/kWh. Sai số giữa mô phỏng và số liệu đo nhỏ hơn 10%, khẳng định độ tin cậy của phương pháp. Kết quả nghiên cứu cho thấy giao thông điện sẽ đóng góp giảm phát thải KNK đáng kể khi Quy hoạch điện VIII được thực thi. Nghiên cứu đóng góp cơ sở khoa học cho kiểm kê KNK Mức 3 theo hướng dẫn IPCC và hỗ trợ hoạch định chính sách giao thông bền vững.

Abstract

Greenhouse gas (GHG) emissions from the transport sector account for a significant share of total energy-related emissions in Vietnam and are projected to continue rising. Developing country-specific emission factors (CSEF) is essential to improve inventory accuracy and support mitigation policies. This study establishes CSEF for urban buses, including direct emissions for diesel buses and indirect emissions for electric buses, through simulations using the MOVES model calibrated with real-world driving characteristics in Hanoi. The Hanoi urban bus driving pattern features an average speed of 16.7 km/h and is concentrated in low-load conditions. Results show that diesel buses emit approximately 1,552.9 gCO₂eq/km, while electric buses cause 1,368.2 gCO₂eq/km of indirect emissions based on a national grid emission factor of 676.6 g/kWh. The difference between simulated and measured data is less than 10%, confirming the reliability of the approach. The study results indicate that electric mobility will contribute substantially to GHG emission reductions as Electricity Plan VIII is implemented. This study provides a scientific basis for Tier 3 GHG inventories under IPCC guidelines and supports policy development for sustainable urban transport.

Keywords: Emission factor, greenhouse gas, urban bus, MOVES model, electric bus, Vietnam.