NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA THUYỀN VIÊN VÀ SĨ QUAN ĐIỀU KHIỂN TÀU BIỂN TRONG SỰ CỐ CHÁY NỔ TRÊN TÀU BẰNG PHƯƠNG PHÁP HFACS VÀ CÁC BÁO CÁO ĐIỀU TRA TAI NẠN (A STUDY ON SHIP OFFICERS CONTRIBUTION TO SHIPBOARD FIRE AND EXPLOSION INCIDENTS USING THE HFACS FRAMEWORK INTEGRATED WITH INVESTIGATION REPORTS)

Tóm tắt

Cháy nổ trên tàu biển, mặc dù chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng số các tai nạn hàng hải được thống kê, nhưng lại gây ra những thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về người, tài sản và môi trường. Nhiều nghiên cứu đã khẳng định yếu tố con người đóng vai trò trung tâm trong phần lớn các sự cố hàng hải, song việc phân tích có hệ thống các nguyên nhân liên quan đến con người trong các vụ cháy nổ trên tàu vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu này áp dụng phương pháp HFACS (Human Factors Analysis and Classification System) kết hợp với dữ liệu thống kê toàn cầu và các báo cáo điều tra tai nạn từ giai đoạn 2005-2024 để nhận diện, phân loại và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố con người trong chuỗi nguyên nhân. Kết quả phân tích cho thấy các sai sót thao tác, điều kiện tiên quyết như mệt mỏi và thiếu huấn luyện, cũng như sự giám sát chưa đầy đủ từ tổ chức là những mắt xích quan trọng dẫn đến sự cố. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro cháy nổ tàu biển trong tương lai.

Abstract

Although fire and explosion incidents on ships account for only a small proportion of the total number of reported maritime accidents, they often result in severe consequences for human life, property, and the marine environment. Previous studies have confirmed that human factors play a central role in the majority of maritime accidents; however, systematic analyses of human-related causes in shipboard fire and explosion incidents remain limited. This study applies the Human Factors Analysis and Classification System (HFACS) in combination with global statistical data and accident investigation reports from the period 2005-2024 to identify, categorize, and assess the influence of human factors within the causal chain. The findings reveal that operational errors, preconditions such as fatigue and inadequate training, and insufficient organizational supervision are critical links contributing to such incidents. Based on these insights, the study proposes several measures aimed to prevention and mitigation of shipboard fire and explosion risks in the future.

Keywords: Maritime incidents, fire on ships, data analysis, Human Factors Analysis and Classification System.