TÁC ĐỘNG CỦA CHUYỂN ĐỔI SỐ TRONG QUY TRÌNH CẢNG BIỂN ĐẾN HIỆU QUẢ LOGISTICS: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI HẢI PHÒNG (THE IMPACT OF DIGITAL TRANSFORMATION IN PORT OPERATIONS ON LOGISTICS EFFICIENCY: EMPIRICAL EVIDENCE FROM HAI PHONG)

Tóm tắt

Nghiên cứu này giải quyết nghịch lý về hiệu quả hoạt động tại các cảng biển Việt Nam nơi sản lượng hàng hóa tăng trưởng cao nhưng năng lực cạnh tranh còn hạn chế. Thông qua phân tích tích hợp giữa khảo sát và phỏng vấn chuyên sâu tại cụm cảng Hải Phòng, nghiên cứu đánh giá tác động của việc áp dụng các nền tảng giao dịch điện tử - trụ cột thực tiễn của quá trình chuyển đổi số hiện nay. Bằng chứng thực nghiệm từ 115 doanh nghiệp cho thấy mức độ chuyển đổi số có tác động trực tiếp và tích cực đến hiệu quả logistics. Cụ thể, sau khi kiểm soát các yếu tố về quy mô và kinh nghiệm, việc tăng cường áp dụng các công cụ số (như e-Port, E-DO, thanh toán điện tử) giúp giảm đáng kể chi phí logistics trung bình khoảng 14,5 USD/TEU và rút ngắn thời gian thông quan khoảng 2,0 giờ. 

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc hiện thực hóa các lợi ích này không tự động đạt được mà phụ thuộc mạnh mẽ vào các yếu tố quản trị và bối cảnh. Phân tích có được từ phỏng vấn chuyên sâu đã làm sáng tỏ các các yếu tố chi phối những con số trên. Theo đó, sự quyết tâm của ban lãnh đạo, những người xem chuyển đổi số là chiến lược sống còn, cùng với áp lực cạnh tranh từ hệ sinh thái (khi các đối tác lớn đặt ra tiêu chuẩn giao dịch điện tử), là những động lực then chốt. Những yếu tố này giúp doanh nghiệp vượt qua các rào cản lớn về chi phí đầu tư ban đầu và lực cản từ thói quen vận hành cố hữu làm việc thủ công cố hữu.

Bằng cách tích hợp các kết quả này, nghiên cứu cung cấp một luận cứ khoa học toàn diện, vừa lượng hóa được lợi ích của chuyển đổi số trong quản trị cảng biển, vừa xác định các hàm ý chính sách và quản trị quan trọng để triển khai thành công.

Abstract

This study addresses the performance paradox in Vietnamese seaports... Empirical evidence from a survey of 115 enterprises shows that the adoption of digital transaction platforms, a pillar of digital transformation, has a direct and positive impact on logistics efficiency. Specifically increased adoption of digital tools significantly reduces average logistics costs by approximately 14.5 USD/TEU and shortens clearance times by about 2.0 hours.

However, the study also indicates that the realization of these benefits is not automatic but depends heavily on governance and contextual factors. Analysis from in-depth interviews clarifies the governing factors behind these quantitative results. Accordingly, key drivers include the determination of leadership, who view digital transformation as a vital strategy, and competitive pressure from the ecosystem (as major partners impose electronic transaction standards). These factors help enterprises overcome major barriers such as initial investment costs and the inertia of long-standing manual operational habits.

By integrating these findings, the study provides a comprehensive scientific argument, quantifying the benefits of digital transformation in port governance while also identifying critical policy and managerial implications for successful implementation.

Keywords: Port Governance, Digital Transformation, Electronic Transaction Platforms, Logistics Efficiency, Haiphong Port.